Archive for Maio, 2007

aprender a ensinar

Venres, Maio 25th, 2007

(Este artigo publicouse o 19 de maio do 2007 na Comarca del Eo, semanario ribadense en lembranza de Hernán)

APRENDER A ENSINAR

“Este libro aprendino dos meus alunos(…) Cando eu ensinaba, xamais tentei dicir o aluno só “o que eu sabía”(…) buscaba o que o aluno non sabía (…) obrigabame a atopar algo novo para cada aluno (…) Xamais existiron para min esas regras que tan paseniño artellan as súas redes arredor do cerebro do aluno(…)

(…)Un profesor debe de ter o valor de trabucarse. non debera presentarse coma un ser que todo sabe e que xamais erra, senon coma persoa incansable que busca sempre e que, quizais, as veces atopa algo (…) Xamais fixen crer os meus alunos que fora perfecto (…) os erros obrigabanme a novas probas e a mellora das miñas ideas (…)
Asi naceu este libro (…) Dos erros dos meus alunos por mor das miñas instruccións (…) E penso que non nos foi mal nen os meus alunos nen a min (…) Se lles dixera só o que eu sei so saberían eso (…) Pero así saberán de onde pode vir o coñecemento: !da búsqueda!(…)
(…)!Espero que os meus alunos busquen! Así saberán que se busca somentes por buscar. Porque atopar é a meta, mais moi a miúdo significa o final desa tensión que tantos froitos da (..).”.


HARMONIELEHERE.

Arnold Schoenberg

Viena, 1911; morría Mahler (Mahler, Gustav. 1860-1911) incomprendido, maltratado e inxustamente tratado pola critica. Pouco despois Schoenberg (Schöenberg, Arnold. 1874-1951) adicaballe o seu Tratado de Harmonía. Fuxido do seu país por mor da persecución na Alemaña nazi; o longo da súa vida sempre se amosou inquedo e insatisfeito insistindo na liberdade de autoexpresión. A súa laboura intensa de creación musical, intelectual e pedagóxica semella froito da súa necesidade de expresarse en moitos eidos. O seu pensamento despregouse en artigos, composicións, libros, conferencias, e nas súas clases onde sempre agromou o seu dinamismo mental. Hoxe en día, o seu tratado de harmonía, é un dos mellores neste eido. A longa cita deste artigo é tirada do limiar (harmonielehre; ed. Real Musical; 1992). Albiscase na lonxanía unha nova reforma educativa e case un século despois as verbas de Schoenberg, tan universais coma atemporais, seguen a levar reflexións o eido da ensinanza.

Para él ser humano é igual a buscar; é dicir, manter esperta a mente e a sensibilidade rexeitando a comodidade (“os que aman a comodidade xamais buscaran ali onde non atopen”; ” a comodidade pagase coa superficialidade” Arnold dixit). A maneira de exemplo gráfico para comparar cos procesos de aprendizaxe, fala dun xogo de paciencia que ten tres tubiños de metal de distintos grosos metidos nunha caixa de cristal sen tapa, o obxectivo do xogo é encaixar os tubos uns nos outros. A dúbida prantexada é ¿encaixariamos uns tubos nos outros con habilidade, inxenio e metódicamente?; ou, ¿axitariamos a caixa o chou ata que con sorte caeran no seu sitio?.

A idea é que, as veces, só o movimento conquire o que o cálculo non pode. Aplicada a ensinanza prantexa preguntas; ¿que conquire o profesor co cálculo, co método moitas veces? a súa propia comodidade e algo de movimento se todo vai ben (menudo mérito) pero si algo vai mal segundo o método, non encaixa nos “standards”, ou o aluno fai preguntas chega a parálise, a incapacidade de reacción fronte o novo; por suposto esta parálise non amosa nada á luz, só o movimento da froitos. Segundo Schoenberg quizais sexa mellor comezar dende o primeiro co movimento, máis este é inimigo da comodidade; chegado o caso un nega a outra, hai que facer unha das dúas cousas. Neste intre, é cando o profesor que non se preocupa mais que do que sabe e non se apaixoa non será quen de transmitilo nen de atopar un novo camiño que abra portas a parálise. Debe entón tal movimento, comezar nel, alcanzando e contaxiando os seus alunos, con sorte a súa tarefa provocará algunha sacudida no aluno darriba a abaixo para que cando a tormenta esvaeza todo quede no seu lugar.

“…Quizais isto nunca ocorra pero este movimento que ven do profesor voltará a él. Tamén nese sentido aprendin este libro dos meus alunos e debo aproveitar esta ocasión para agradecerllo quizais ese movimento volva a min algún día.”

Quizais algun dia poida xerar ese movimento, non o sei e quizais xamais o saiba; mentras tanto seguirei a buscar (ainda que non atope), a preguntar, a lembrar e mesmo a soñar tamén.

Porque nalgún dos meus soños o movimento que iniciou Hernán Naval vai anos volta a él coma merece e está a verlo cun enorme sorriso.

Porque en moitos casos as lembranzas tamén constituen referentes.

Fernando Rodriguez Raño